Spotkanie podsumowujące międzynarodowy projekt „Rzemieślnicy bez granic”

14 listopada 2025 roku odbyło się w Wielkopolskiej Izbie Rzemieślniczej w Poznaniu spotkanie podsumowujące realizację trzyletniego projektu międzynarodowego „Rzemieślnicy bez granic” oraz wręczenie certyfikatów „Międzynarodowy Mistrz”.

Zgromadzonych uczestników wydarzenia powitał Marek Skoraszewski, Prezes Wielkopolskiej Izby Rzemieślniczej. Następnie Wojciech Jankowiak Wicemarszałek  Województwa Wielkopolskiego przypomniał początki realizacji projektu i jego kolejne etapy. Podziękował inicjatorom i realizatorom projektu. Nawiązał również do ponad 25-letniej partnerskiej współpracy Województwa Wielkopolskiego z Hesją, dzięki której nasz region miał możliwość uczestniczyć w tym ciekawym przedsięwzięciu.

Prezentacji działań zrealizowanych w projekcie dokonała Bogumiła Frąckowiak, Koordynator Projektu, podkreślając jego wyjątkowość i innowacyjność – ponieważ po raz pierwszy w Polsce zrealizowano tego typu projekt, przygotowujący całościowo do realizacji misji pomocowych w krajach rozwijających się.  Mówiła o tym, jak dzięki dużemu zaangażowaniem ze strony rzemieślników, wykładowców, Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego, Izby, Samorządu Województwa Wielkopolskiego oraz Centrum Współpracy Hesja-Polska ten projekt mógł być zrealizowany. Podkreśliła, że pomimo tego, iż projekt opierał się na metodologii wg której był już realizowany w Niemczech i Francji, to wymagał rozbudowania o zagadnienia dot. Ukrainy i tematów związanych ze stresem i traumą. W projekcie uczestniczyło 14 rzemieślników reprezentujących zawody: fryzjer, stolarz, krawiec, florysta, dekarz, złotnik, wikliniarz, mechanik samochodowy i budowlaniec.  Wzięli oni udział w 16 zjazdach – łącznie 165 godzin zajęć, podczas których były zajęcia teoretyczne, ale przede wszystkim praktyczne, dotyczące kompetencji międzykulturowych, zarządzania projektami międzynarodowymi, systemów szkolenia i kształcenia w różnych krajach, prowadzenia działalności gospodarczej i międzynarodowej, jak również życia i pracy w krajach niestabilnych. Po zakończeniu szkolenia każdy z rzemieślników zorganizował 4-tygodniowy staż dla osób z Ukrainy lub Mołdawii. Jedna z rzemieślniczek wyjechała na misje krótkoterminową do Tunezji i tam przeprowadziła szkolenie z technik wikliniarskich.

Następnie dwóch rzemieślników – wikliniarka Katarzyna Wachowiak-Szweda oraz stolarz Mirosław Tchórzewski-Sobieszczański, podzielili  się swoimi doświadczeniami z realizacji staży. Ciekawe było też wystąpienie stażysty Andriia, który ze swojej perspektywy podzielił się wrażeniami ze stażu w którym uczestniczył.

Kolejnym mówcą był Markus Eicher, Międzynarodowy Koordynator Projektu „Rzemieślnicy bez Granic” z Izby Rzemieślniczej z Frankfurtu nad Menem podsumował projekt w kontekście europejskim. Podziękował także Samorządowi Województwa Wielkopolskiego za pomoc w nawiązaniu współpracy z partnerami z Obwodu Charkowskiego w Ukrainie, a także Mołdawii. Podkreślił że każda ze stron (niemiecka, francuska, włoska i polska) chce dalej realizować tak wartościowy projekt i będą podejmowane starania o kontynuacje tego projektu  oraz poszukiwania źródeł finansowania.

Uroczystość  zakończono wręczeniem 13 certyfikatów „Międzynarodowy Mistrz”, w którym uczestniczył: Prezes Wielkopolskiej Izby Rzemieślniczej w Poznaniu, Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego oraz koordynatorzy projektu z Niemiec i z Polski.

Warto podkreślić, że wszyscy uczestnicy potwierdzali zadowolenie z udziału w projekcie i wysoko ocenili sposób jego przeprowadzenia. Wyrazili również chęć realizacja w przyszłości staży dla osób z Ukrainy, jak również wyjazdu na misje krótkoterminowe do krajów rozwijających się.

Zapraszamy do galerii: https://www.irpoznan.com.pl/wiadomosc,trzyletni-projekt-zakonczony.html

https://www.umww.pl/certyfikaty-miedzynarodowy-mistrz-wreczone-zakonczenie-projektu-rzemieslnicy-bez-granic

Warsztat, który inspiruje – niezwykła opowieść o nauce, wsparciu i rozwoju

W pracowni krawieckiej Julity Grześkowiak zakończył się ostatni 4-tygodniowy staż w ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic”. Staż okazał się wyjątkową i przełomową przygodą zawodową dla Valerii Myronenko, która rozpoczynała szkolenie z jedynie podstawową znajomością krawiectwa, a ukończyła je jako osoba świadoma swoich możliwości, zdolna do samodzielnego szycia prostych ubrań od początku do końca. Staż został zaplanowany tak, aby uczestniczka mogła najpierw zapoznać się z funkcjonowaniem firmy od strony organizacyjnej. Poznała proces produkcyjny, obieg dokumentów oraz codzienną pracę zakładu – od przyjęcia tkaniny na magazyn, poprzez krojownię, aż po finalne wykończenie gotowych wyrobów. Był to dla niej pierwszy kontakt z profesjonalnym środowiskiem krawieckim i już na tym etapie zaczęła dostrzegać, jak wiele można się nauczyć, obserwując pracowników na różnych stanowiskach.

Kiedy Valeriia przeszła do zajęć praktycznych, rozpoczęła od nauki obsługi maszyn – zarówno podstawowej stebnówki, jak i owerloków oraz mereżki, dzięki czemu mogła od razu poznać różnice w przeznaczeniu poszczególnych urządzeń. Pierwszym większym zadaniem praktycznym było uszycie poszewki na poduszkę. Choć z pozoru proste, zadanie to stało się doskonałym ćwiczeniem wykonania równych szwów, staranności oraz precyzyjnego wykończenia. Gotowa poszewka była pierwszym momentem, w którym uczestniczka mogła zobaczyć namacalny efekt swojej pracy i poczuć satysfakcję z poprawnie wykonanego zadania.

Drugim projektem była spódniczka dla jej córki. To zadanie przyniosło nie tylko naukę, ale również ogromną motywację, ponieważ dzieło miało trafić do bliskiej osoby. Pracując z delikatnym szyfonem, nauczyła się pracować z różnymi tkaninami, marszczenia falban, ich naszywania, obrzucania krawędzi, a także przygotowywania podszewki oraz paska z gumą. Była to pierwsza praca Valerii z tak lekkim i wymagającym materiałem. Tworzenie spódniczki krok po kroku rozwijało jej świadomość konstrukcji odzieży i uczyło radzenia sobie z trudnościami, które często spotyka się w pracy krawcowej. Kiedy zobaczyła gotową spódniczkę, po raz pierwszy poczuła, że naprawdę potrafi stworzyć coś od podstaw, łącząc funkcjonalność z estetyką.

Najbardziej ambitnym i wymagającym zadaniem był projekt stroju aniołka. To właśnie przy tym projekcie Valeriia musiała wykorzystać całą zdobytą wiedzę: pobieranie miar, dopasowywanie szablonów, krojenie wielu warstw, budowanie konstrukcji z tiulu, szycie podszewki, łączenie elementów i wykończenia dekoracyjne. Strój składał się z kilku warstw – tiulu, tiulu z brokatem oraz podszewki – a każda z nich wymagała odrębnego przygotowania. Dodatkowo  Valeriia nauczyła się podklejać flizeliną elementy, które wymagały usztywnienia, oraz wszywać rękawy, co jest jedną z trudniejszych technik dla początkujących. Końcowe prasowanie, doszywanie piórek i dopracowywanie detali sprawiły, że gotowy strój prezentował się profesjonalnie, a uczestniczka mogła na własne oczy zobaczyć, jak bardzo rozwinęły się jej umiejętności w trakcie stażu.

W trakcie całego szkolenia Pani Valeriia nie tylko zdobywała wiedzę, ale również odkrywała swoje mocne strony. Jej zdolności manualne i wyobraźnia przestrzenna okazały się wyjątkowo przydatne w pracy z różnymi tkaninami i przy tworzeniu skomplikowanych konstrukcji. Każde kolejne zadanie umacniało jej wiarę w swoje możliwości, a rosnąca precyzja i dokładność pozwalały jej wykonywać projekty na coraz wyższym poziomie. Uczestniczka zrozumiała również, jak ogromne znaczenie ma cierpliwość i staranność, ponieważ w szyciu każdy milimetr potrafi zadecydować o efekcie końcowym.

Dzięki szkoleniu  Valeriia zyskała nie tylko umiejętności techniczne, lecz także praktyczne doświadczenie, które jest niezwykle cenne w zawodzie krawcowej. Miała okazję obserwować codzienną pracę profesjonalnego zakładu, poznała specyfikę branży i przekonała się, jak wygląda współpraca między poszczególnymi działami w procesie produkcji odzieży. Zdobyta wiedza organizacyjna będzie dla niej bardzo ważna, ponieważ planuje otworzyć własną firmę zajmującą się szyciem, przeróbkami i tekstyliami.

Staż stał się dla Valerii nie tylko okresem nauki, ale też momentem, w którym odkryła swoją pasję. Zrozumiała, że szycie sprawia jej radość, daje poczucie spełnienia i otwiera realne możliwości rozwoju zawodowego. Dzięki determinacji, zaangażowaniu i ciężkiej pracy osiągnęła rezultaty, które na początku szkolenia wydawały się odległe. Dziś Valeriia z pewnością może powiedzieć, że zdobyte umiejętności pozwalają jej myśleć o przyszłości w branży krawieckiej z dużym optymizmem i odwagą, a przebyty staż stał się fundamentem, na którym będzie budować swoją dalszą karierę.

Serdecznie dziękujemy pani Julicie Grześkowiak za zorganizowanie stażu, profesjonalne podejście oraz stworzenie uczestniczce wyjątkowych warunków do rozwoju zawodowego. Dzięki otwartości, życzliwości i ogromnemu doświadczeniu możliwe było przeprowadzenie szkolenia na najwyższym poziomie, z indywidualnym podejściem do potrzeb stażystki oraz realnym wsparciem na każdym etapie nauki, a to znacząco przyczyniło się do sukcesu całego przedsięwzięcia.

 Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Staż florystyczny zakończony sukcesem

W Salonie Kwiatowy Wersal w Koninie zakończył się czterotygodniowy staż florystyczny realizowany w ramach szkolenia „Międzynarodowy Mistrz”, będącego częścią międzynarodowego projektu „Rzemieślnicy bez Granic”.
Celem programu było przygotowanie uczestniczki Haiany Yatsenko do samodzielnej pracy w zawodzie florysty poprzez zdobycie szerokiego zakresu umiejętności technicznych, organizacyjnych i interpersonalnych, niezbędnych w codziennej pracy profesjonalnej kwiaciarni.         
Staż został zaplanowany jako cykl tygodniowych modułów, które stopniowo wprowadzały uczestniczkę w coraz bardziej zaawansowane obszary florystyki. Program obejmował zarówno podstawy pielęgnacji kwiatów, jak i wykonywanie wymagających dekoracji okolicznościowych, organizację przestrzeni i elementy promocji florystycznej. Od pierwszego dnia uczestniczka miała okazję zapoznać się z zasadami BHP, narzędziami używanymi w florystyce, a także z podstawowymi gatunkami kwiatów ciętych i roślin doniczkowych. Nauczyła się prawidłowo przycinać łodygi, oczyszczać liście, przygotowywać kwiaty do ekspozycji, a także odpowiednio przechowywać je w chłodni, dbając o ich świeżość i trwałość. Już w pierwszych dniach rozpoczęła tworzenie prostych kompozycji w naczyniach oraz bukietów spiralnych, co pozwoliło jej rozwijać wyczucie estetyki, harmonii kolorów i proporcji w pracach florystycznych. W kolejnym tygodniu stażystka rozwijała swoje umiejętności praktyczne, koncentrując się na tworzeniu bukietów okolicznościowych, kompozycji w wazonach oraz dekoracji stołów na różnorodne okazje. Podczas wykonywania tych zadań Haiana wykazywała się zarówno precyzją, jak i kreatywnością, a jej pomysły były zgodne z wymaganiami kwiaciarni i oczekiwaniami klientów. Staż pozwolił jej również doskonalić pracę w zespole oraz umiejętność słuchania i wdrażania wskazówek opiekuna, co przyczyniło się do szybkiego rozwoju kompetencji praktycznych.    

Trzeci tydzień poświęcony był florystyce zaawansowanej i sezonowej. Stażystka zdobywała doświadczenie w tworzeniu kompozycji ślubnych, dekoracji okolicznościowych, aranżacjach przestrzennych, a także pracy z kwiatami egzotycznymi i suszonymi. Podczas tego etapu stażystka coraz częściej samodzielnie realizowała projekty, dbając o jakość materiału, trwałość kompozycji i estetykę wykonania. W tym czasie opanowała również przygotowywanie dekoracji sezonowych, co pozwoliło jej na rozwinięcie kreatywności i wyczucia estetyki w pracy florystycznej.             
Ostatni tydzień stażu był czasem realizacji samodzielnych projektów. Stażystka wykonywała bukiety okolicznościowe, dekoracje ślubne i kompozycje na specjalne zamówienia. Podczas tego okresu poznała cały proces obsługi klienta, od przyjęcia zamówienia po finalną realizację, nauczyła się wyceny kompozycji oraz estetycznego pakowania prac. Praca w rzeczywistych warunkach kwiaciarni pozwoliła jej również rozwijać umiejętności organizacyjne, zarządzać czasem pracy, radzić sobie z presją wielu zleceń realizowanych jednocześnie oraz podejmować szybkie decyzje, zachowując wysoką jakość wykonania.    
Podczas trwania stażu wprowadzono także modyfikacje programu, które umożliwiły stażystce poznanie zasad organizacji magazynu, kontroli świeżości kwiatów, przygotowywania dostaw oraz promocji w mediach społecznościowych. Dzięki tym zmianom szkolenie stało się bardziej kompleksowe, łącząc klasyczne techniki florystyczne z nowoczesnymi narzędziami pracy, co w znaczący sposób podniosło wartość praktyczną i dydaktyczną programu.       
Czterotygodniowy staż w Salonie Kwiatowy Wersal zakończył się pełnym sukcesem. Uczestniczka zdobyła szerokie kompetencje florystyczne oraz praktyczne doświadczenie, które pozwali jej podjąć samodzielną pracę w kwiaciarni i realizować dekoracje okolicznościowe. Jej zaangażowanie, kreatywność i profesjonalizm świadczą o wysokim potencjale zawodowym i otwierają Haianie perspektywy dalszego rozwoju w branży florystycznej, zarówno w Polsce, jak i na rynku międzynarodowym. Staż ten stanowi przykład skutecznego wsparcia rozwoju zawodowego i inspirującego procesu zdobywania nowych umiejętności, które są niezbędne w dynamicznie rozwijającej się branży florystycznej.

Dziękujemy Panu Robertowi Machowskiemu z Salonu Kwiatowy Wersal w Koninie za zaangażowanie, cierpliwość i profesjonalne wsparcie stażystki podczas realizacji programu szkoleniowego. Dzięki Panu, Haiana mogła zdobyć praktyczne doświadczenie w pełnym zakresie, rozwijać swoje umiejętności florystyczne oraz pewność siebie w pracy z klientem. Doceniamy Pana fachową wiedzę, życzliwość oraz gotowość do dzielenia się doświadczeniem, które przyczyniły się do pełnego sukcesu stażu i znacząco wpłynęły na rozwój zawodowy uczestniczki programu.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Staż, który buduje przyszłość

Kolejny staż został zrealizowany w ramach programu „Międzynarodowy Mistrz”, będącego częścią projektu „Rzemieślnicy bez Granic”. Obejmował 4-tygodniowe szkolenie zawodowe Iryny Kaliuzhna. Odbywał się w Salonie Fryzjerski VENUS u pani Doroty Stratyńskiej w Środzie Wielkopolskiej. Jego głównym celem był rozwój kompetencji zawodowych Iryny poprzez praktyczne kształcenie w realnych warunkach pracy oraz rozwój umiejętności technicznych, komunikacyjnych i organizacyjnych.      
W pierwszym tygodniu stażystka zapoznała się z zasadami funkcjonowania salonu, zasadami organizacyjnymi, procedurami higieniczno-sanitarnymi oraz obowiązującym standardami. Nauczyła się obsługi systemu rezerwacji wizyt, organizowania terminarza oraz przygotowywania produktów. Poznanie podstawowych narzędzi fryzjerskich i ich przeznaczenia umożliwiło jej szybkie i sprawne wdrożenie się w środowisko pracy.     
W kolejnych etapach szkolenia Iryna aktywnie uczestniczyła w codziennych obowiązkach salonu. Obserwowała pracę doświadczonych fryzjerów, przygotowywała stanowiska, wspierała zespół przy myciu włosów, nakładaniu odżywek oraz przeprowadzaniu zabiegów pielęgnacyjnych. Dzięki systematycznej praktyce rozwinęła umiejętność prawidłowego doboru kosmetyków do różnych typów włosów i skóry głowy, a także nabyła wprawy w organizacji przestrzeni roboczej zgodnie z zasadami BHP.       

Istotnym elementem stażu był rozwój technik fryzjerskich na poziomie podstawowym. Stażystka uczyła się prawidłowego przygotowania klienta do usługi, wykonywała pod okiem właścicielki salonu proste czynności związane ze strzyżeniem i stylizacją, a także uczestniczyła w modelowaniu włosów przy użyciu suszarki, prostownicy i szczotek. Opanowała wykonywanie klasycznego modelowania, tworzenia fal i delikatnych upięć.
Z czasem angażowała się również w proces koloryzacji — przygotowywała mieszanki, asystowała przy tonowaniu włosów i odświeżaniu koloru, poznając jednocześnie podstawy kolorymetrii oraz zasady bezpiecznej pracy z produktami chemicznymi. Dzięki regularnym ćwiczeniom stała się samodzielna w wykonywaniu podstawowych czynności oraz skutecznie wspierała zespół przy bardziej złożonych usługach.       
Równolegle rozwijała kompetencje w zakresie komunikacji i obsługi klienta. Iryna nauczyła się prowadzić podstawową konsultację, identyfikować potrzeby klientów oraz dobierać odpowiednie usługi i produkty pielęgnacyjne. Wykazała się uprzejmością, empatią i umiejętnością konstruktywnego reagowania na sugestie klientów. W trakcie stażu zauważalna była również poprawa jej kompetencji językowych, szczególnie w zakresie słownictwa branżowego. Stopniowo przełamywała barierę komunikacyjną i zyskiwała pewność siebie podczas rozmów z klientami.            
Iryna zdobyła także wiedzę na temat podstaw zarządzania salonem – planowania grafiku, wyceny usług, koordynacji pracy zespołu oraz podstaw marketingu i budowania wizerunku. Mogła obserwować proces podejmowania decyzji biznesowych przez właścicielkę, co dostarczyło jej cennych informacji przydatnych w przyszłym prowadzeniu własnej firmy.     
W trakcie stażu pojawiło się kilka wyzwań, głównie związanych z barierą językową oraz koniecznością pracy pod presją czasu. Początkowe trudności w komunikacji z klientami i w przyswajaniu terminologii fryzjerskiej szybko ustąpiły dzięki intensywnej praktyce i wsparciu mentorki. Wyzwaniem było także dostosowanie się do tempa pracy oraz nauka precyzyjnych technik fryzjerskich, takich jak koloryzacja czy stylizacja okolicznościowa. Iryna konsekwentnie podnosiła swoje umiejętności, wykazując zaangażowanie, dokładność i zdyscyplinowanie.             
Podczas stażu Iryna zdobyła rozległe doświadczenie praktyczne oraz wiedzę teoretyczną, które pozwolą jej rozwijać karierę w branży fryzjerskiej. Program szkoleniowy został
w pełni zrealizowany, a stażystka spełniła wszystkie założone cele. Wykazała się samodzielnością, odpowiedzialnością oraz otwartością na rozwój zawodowy. Dzięki zdobytym kompetencjom w obszarze techniki, organizacji pracy i komunikacji będzie mogła w przyszłości efektywnie prowadzić własną działalność oraz świadczyć usługi na wysokim, europejskim poziomie. Udział w stażu niewątpliwie  przyczynił się do zwiększenia jej kwalifikacji i poszerzenia perspektyw zawodowych. Staż stanowił wartościowe doświadczenie, potwierdzające, że praktyczna nauka w realnych warunkach pracy jest kluczowa dla rozwoju umiejętności oraz budowania pewności w zawodzie fryzjera.

Serdecznie dziękujemy Pani Dorocie Stratyńskiej za okazane wsparcie i zaangażowanie podczas całego stażu. Dzięki przekazanej przez Panią wiedzy, cierpliwości i życzliwości Iryna mogła rozwijać swoje umiejętności, nabrać pewności w pracy oraz zyskać cenne doświadczenie zawodowe. Z pewnością atmosfera współpracy i otwartości miały ogromny wpływ na postępy Iryny i jej motywację do dalszego rozwoju.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Zabudowa kampera krok po kroku

Kolejne 4-tygodniowe szkolenie w ramach programu „Międzynarodowy Mistrz”, odbyło się w firmie ZMS Miro w Swarzędzu - Mirosław Tchórzewski-Sobieszczański, specjalizującej się w rzemiośle stolarsko-tapicerskim. Uczestnikiem był Andrii Mrachkovskyi.

Program stażu „Stolarstwo i tapicerstwo praktyczne na przykładzie wykonania zabudowy kampera” został stworzony w odpowiedzi na potrzebę praktycznego doskonalenia umiejętności zawodowych uczestnika, obejmując pełen cykl realizacji projektu – od demontażu starej zabudowy kampera, poprzez projektowanie i przygotowanie konstrukcji stolarskiej, tapicerowanie elementów, aż po końcowy montaż oraz zdobycie podstaw wiedzy biznesowej niezbędnej do prowadzenia własnej działalności.

Głównym celem stażu było rozwijanie kompetencji zawodowych oraz przygotowanie uczestnika do samodzielnej pracy w branży stolarsko-tapicerskiej. W zakresie praktycznym szczególny nacisk położono na naukę obsługi narzędzi stolarskich, tapicerskich i maszyn, znajomość właściwości materiałów, projektowanie konstrukcji oraz realizację elementów o wysokiej precyzji i estetyce. Zajęcia odbywały się w rzeczywistych warunkach warsztatowych, co pozwoliło uczestnikowi na stopniowe nabywanie umiejętności, wzmacniając jego samodzielność i pewność w wykonywaniu zadań. W zakresie biznesowym staż dostarczył wiedzy dotyczącej wyceny usług, kontaktu z klientem, planowania zakupów i organizacji pracy, co stanowiło istotny element przygotowania do prowadzenia własnej działalności rzemieślniczej.

Staż podzielono na cztery tygodnie intensywnych zajęć teoretycznych i praktycznych. W pierwszym tygodniu uczestnik zapoznał się z projektem, zasadami BHP, charakterystyką materiałów oraz przeprowadził demontaż starej zabudowy kampera, wykonując pomiary i dokumentację techniczną. W drugim tygodniu skoncentrowano się na konstrukcji stolarskiej – doborze materiałów, planowaniu rozkroju oraz montażu konstrukcji wstępnej. Trzeci tydzień obejmował tapicerowanie elementów, przygotowanie pianek i tkanin, szycie pokrowców oraz montaż tapicerki. W czwartym tygodniu przeprowadzono montaż finalny w pojeździe, test stabilności konstrukcji oraz zajęcia dotyczące wyceny, obsługi klienta i podstaw prowadzenia działalności gospodarczej.

Największym wyzwaniem dla uczestnika był etap projektowy, wymagający precyzyjnego wymiarowania, planowania rozmieszczenia elementów i doboru materiałów. Aby zapewnić wysoką jakość wykonania i zrozumienie procesu projektowego, etap ten został wydłużony, co pozwoliło Andrii pogłębić wiedzę w zakresie rysunku technicznego, analizy gotowych rozwiązań mechanicznych oraz tworzenia list materiałowych i kalkulacji zużycia surowców. Dzięki temu uczestnik nabył solidne podstawy w zakresie planowania i projektowania konstrukcji stolarskich, co przełożyło się na wyższą jakość całego projektu.

W trakcie stażu Andrii zdobył szerokie umiejętności praktyczne, w tym rozpoznawanie i dobór materiałów stolarskich i tapicerskich, obsługę narzędzi ręcznych i elektronarzędzi, projektowanie elementów konstrukcyjnych dopasowanych do przestrzeni kampera, szycie tapicerskie, montaż elementów miękkich oraz praktyczne stosowanie zasad BHP. Ponadto uczestnik rozwinął zdolności organizacyjne związane m.in. z planowaniem harmonogramu działań, określaniem kolejność operacji technicznych i prowadzeniem dokumentacji materiałowej.

Efektem końcowym stażu była estetyczna, ergonomiczna i funkcjonalna zabudowa części sypialno-wypoczynkowej kampera, wykonana z dbałością o detale i nowoczesne rozwiązania techniczne. Andrii osiągnął samodzielność w wykonywaniu prac stolarskich i tapicerskich, zrozumiał cały proces realizacji projektu – od koncepcji po montaż finalny – oraz zdobył umiejętności niezbędne do prowadzenia własnej działalności w branży rzemieślniczej.

Uczestnik, z wykształcenia jubiler, posiadał wysokie zdolności manualne, precyzję i zmysł estetyczny, które znacząco przyczyniły się do powodzenia realizowanego projektu. W trakcie stażu wykazał się dużym zaangażowaniem, inicjatywą, cierpliwością oraz otwartością na nowe rozwiązania techniczne. Jego predyspozycje twórcze i zdolność proponowania innowacyjnych, estetycznych rozwiązań konstrukcyjnych pozwoliły mu szybko przyswoić techniki stolarskie i tapicerskie oraz praktycznie wykorzystać wiedzę teoretyczną.

Podsumowując, staż należy ocenić jako niezwykle wartościowy i skuteczny. Andrii zdobył wszechstronne kompetencje stolarsko-tapicerskie, pogłębił wiedzę techniczną i biznesową oraz rozwinął umiejętności organizacyjne, samodzielności i kreatywności. To z pewnością umożliwi dalszy rozwój zawodowy i twórczy w nowym obszarze rzemiosła użytkowego.

Dzięki Pana wiedzy, doświadczeniu i zaangażowaniu uczestnik miał możliwość nie tylko poznać techniki stolarskie i tapicerskie, ale także zrozumieć cały proces tworzenia konstrukcji – od etapu projektowego, przez wykonanie, aż po montaż finalny.

Dziękujemy panu Mirosławowi Tchórzewskiemu-Sobieszczańskiemu za zaangażowanie, cenne praktyczne wskazówki i inspirujące podejście do pracy, to  pozwoliło uczestnikowi rozwinąć samodzielność, pewność w działaniu i poczucie odpowiedzialności za projekt. Staż pod Pana kierunkiem stał się nie tylko lekcją fachu, ale także inspiracją do dalszego rozwoju zawodowego i twórczego, pokazując, jak pasja łączy się z precyzją i estetyką w pracy rzemieślniczej.

Opracowała: Bogumiła Frąckowia
 

Nowe umiejętności, nowe perspektywy

Oleksandr Fetsyka  odbył czterotygodniowe szkolenie zawodowe w ramach programu „Międzynarodowy Mistrz”, realizowanego w projekcie „Rzemieślnicy bez Granic”, które miało miejsce w firmie Building Service Piotr Wtorkowski w Murowanej Goślinie.

Głównym celem szkolenia było przygotowanie uczestnika do pracy w zawodzie montera zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie, zarówno w charakterze pracownika, jak i osoby, która w przyszłości mogłaby prowadzić własną działalność gospodarczą. Program został tak opracowany, aby uczestnik zdobył nie tylko praktyczne umiejętności techniczne, ale także wiedzę dotyczącą funkcjonowania firmy, zasad odbioru robót oraz organizacji pracy na budowie.

Szkolenie odbywało się w budynku mieszkalnym jednorodzinnym i obejmowało kompleksowy remont werandy, dwóch łazienek oraz kuchni. Oleks wykonywał prace związane z naprawą deskowania dachu, montażem konstrukcji szkieletowej w systemie suchej zabudowy, dociepleniem sufitu, montażem płyt gipsowo-kartonowych, spoinowaniem, gruntowaniem i malowaniem, a także ręcznym wykonywaniem tynków i gładzi, montażem parapetów, szafek kuchennych, gzymsów dekoracyjnych i rozet. Każde zadanie wymagało precyzji, umiejętności planowania oraz znajomości nowoczesnych materiałów budowlanych i narzędzi, takich jak szlifierki teleskopowe z odkurzaczem, wkrętarki, laser do trasowania czy nożyce do cięcia profili metalowych.

Oleks aktywnie uczestniczył w całym procesie szkoleniowym, wykazując się dużą samodzielnością, odpowiedzialnością i gotowością do podejmowania decyzji. Jednym z najtrudniejszych zadań było wykonanie konstrukcji szkieletowej dachu w systemie suchej zabudowy, które wymagało precyzji i cierpliwości. Dzięki systematycznej pracy i wsparciu trenera, zadanie to zostało wykonane z powodzeniem i stanowiło ważny etap w nabywaniu kluczowych kompetencji zawodowych.

Podczas szkolenia Oleks zapoznał się z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie oraz stosował je w praktyce. Poznał strukturę firmy, metody nadzoru nad wykonywanymi pracami oraz proces odbioru robót. Zdobył wiedzę na temat nowoczesnych materiałów budowlanych oraz nauczył się efektywnie korzystać z elektronarzędzi niezbędnych w codziennej pracy.

Oleks, pochodzący z Ukrainy, posiada wykształcenie zawodowe w kierunku budowlanym i doświadczenie w pracy na elewacjach zewnętrznych, jednak prace wykończeniowe wewnątrz budynku były dla niego nowym obszarem. W trakcie szkolenia wykazał się ogromną chęcią nauki, systematycznością i sumiennością. Jego zdolność do współpracy w zespole oraz otwartość na rady i wskazówki trenerów pozwoliły mu szybko wdrożyć się w praktykę zawodową.

Rezultatem szkolenia było opanowanie przez Oleksa samodzielnego wykonywania szerokiego zakresu prac wykończeniowych, rozwinięcie kompetencji w planowaniu i realizacji zadań, a także zdobycie wiedzy praktycznej i teoretycznej, która umożliwia podejmowanie decyzji w pracy budowlanej oraz ewentualne prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Szkolenie zakończyło się pełnym sukcesem, a Oleks wykazał się profesjonalnym podejściem, zaangażowaniem i pasją do nauki.          
Cieszymy się, że zdobyte umiejętności techniczne, połączone z doświadczeniem w pracy zespołowej i rozumieniem zasad funkcjonowania firmy, dają Oleksowi solidne podstawy do dalszego rozwoju zawodowego w branży budowlanej zarówno w Polsce, jak i w swoim kraju po zakończeniu wojny.

Dziękujemy panu Piotrowi Wtorkowskiemu za wszystkie wskazówki, praktyczne rady i indywidualne podejście do uczestnika szkolenia. To pozwoliło Oleksowi nabyć nowe umiejętności, zyskać pewność w wykonywaniu zadań oraz rozwinąć kompetencje niezbędne do samodzielnej pracy w branży budowlanej. Ten czas szkolenia był dla niego z pewnością cennym doświadczeniem, które będzie fundamentem jego dalszego rozwoju zawodowego.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Od właścicielki salonu do stylistki

W ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic” oraz szkolenia „Międzynarodowy Mistrz” odbył się kolejny czterotygodniowy staż zawodowy w Mavka Beauty Studio Olesia Avramenko w Poznaniu, w którym uczestniczyła pani Yuliia Zhelezniak.

Celem szkolenia było rozwinięcie kompetencji zawodowych oraz zdobycie praktycznego doświadczenia w zakresie nowoczesnych technik fryzjerskich. Program został opracowany tak, aby uczestniczka mogła zdobyć zarówno wiedzę teoretyczną, jak i praktyczne umiejętności w realnych warunkach pracy salonu fryzjerskiego.

Podczas czterech tygodni Yulia uczestniczyła w intensywnych zajęciach, obejmujących między innymi zasady higieny i bezpieczeństwa pracy, pielęgnację włosów i skóry, dobór kosmetyków pielęgnacyjnych, techniki mycia włosów, a także naukę podstawowych i zaawansowanych technik strzyżenia oraz koloryzacji. Uczestniczka poznawała również zagadnienia związane z doborem fryzury do kształtu twarzy, modelowaniem i stylizacją włosów oraz podstawy prowadzenia działalności gospodarczej.

W ramach szkolenia Yulia miała okazję ćwiczyć swoje umiejętności zarówno na główkach treningowych, jak i na modelkach i modelach, co pozwoliło jej stopniowo rozwijać precyzję, dokładność i pewność w działaniu. Z każdym kolejnym tygodniem można było zauważyć wyraźny postęp w jej pracy, zarówno w zakresie technicznym, jak i w rozumieniu fryzjerstwa jako formy artystycznego wyrazu.

Yulia, mimo że nie jest fryzjerką z wykształcenia, prowadzi własny salon kosmetyczno-fryzjerski od ponad roku i z dużym zaangażowaniem dąży do podnoszenia swoich kwalifikacji. W trakcie szkolenia wykazała się odpowiedzialnością, systematycznością i ogromną chęcią nauki. Była aktywna, otwarta na nowe doświadczenia oraz chętnie korzystała z możliwości zadawania pytań i konsultowania wątpliwości.

Rezultatem szkolenia było nie tylko zdobycie wiedzy teoretycznej, lecz przede wszystkim rozwój umiejętności praktycznych i manualnych. Yulia nauczyła się wykonywać różnorodne techniki koloryzacji, takie jak balayage, sombre, ombre, air-touch i refleksy. Potrafi również dobrać pigmenty i odpowiednio rozjaśniać włosy. Opanowała techniki strzyżenia zarówno damskiego, jak i męskiego, potrafi dobrać fryzurę do kształtu twarzy oraz precyzyjnie modelować i stylizować włosy.

Dzięki szkoleniu rozwinęła także swoje umiejętności komunikacyjne i organizacyjne, które są kluczowe w pracy z klientem. Zyskała większą pewność siebie, samodzielność oraz lepsze zrozumienie filozofii pracy w profesjonalnym salonie fryzjerskim.

Program szkolenia został zrealizowany w pełnym zakresie, zgodnie z założeniami metodycznymi, a jego przebieg przyniósł bardzo dobre rezultaty. Trenerka i właścicielka salonu z dumą potwierdziła, że Yulia ukończyła szkolenie z bardzo dobrym wynikiem, wykazując się ogromnym zaangażowaniem, profesjonalizmem i pasją do rozwoju zawodowego.

Mamy nadzieję, że zdobyte podczas stażu umiejętności i doświadczenie pozwolą Yulii w przyszłości z powodzeniem dalej rozwijać własną działalność w branży beauty i świadczyć usługi na jeszcze wyższym poziomie. Serdecznie tego życzymy.

Bardzo dziękujemy pani Olesi Avramenko za  zaangażowanie, cierpliwość i inspirującą atmosferę, która została stworzona podczas szkolenia. Dzięki Pani pasji, wiedzy i życzliwemu podejściu stażystka mogła nie tylko zdobyć nowe umiejętności zawodowe, ale także odkryć w sobie prawdziwą radość tworzenia i pracy z ludźmi.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Krawiectwo z pasją – szkolenie w profesjonalnym studiu modowym

W ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic” oraz szkolenia „Międzynarodowy Mistrz” odbył się czterotygodniowy staż zawodowy w profesjonalnym studiu projektowo-krawieckim BaDy Design w Brzezinach, w którym uczestniczyła pani Olha Bielaliewa. Program miał na celu nie tylko przekazanie wiedzy technicznej z zakresu konstrukcji i szycia, lecz także rozwój kompetencji przedsiębiorczych i kreatywnych, niezbędnych do prowadzenia własnej działalności w branży mody.
Od pierwszych dni szkolenia Olha wykazywała się dużym zaangażowaniem 
i  systematycznością. Aktywnie uczestniczyła w zajęciach, zadając pytania i chętnie podejmując nowe wyzwania. W pierwszej fazie programu zapoznała się z pracownią, zasadami organizacji pracy i bezpieczeństwa (BHP), a także z obsługą sprzętu krawieckiego, w tym nowoczesnych maszyn przemysłowych takich jak stębnówka, owerlok czy renderka.
W kolejnych etapach szkolenia Olha rozwijała umiejętności praktyczne w zakresie przygotowania materiałów, konstruowania form, modelowania odzieży oraz realizacji projektów od koncepcji po gotowy produkt. Pod okiem mentorki wykonywała zadania związane z tworzeniem wzorów i opracowywaniem konstrukcji, a także uczestniczyła w projektach realizowanych przez studio. Z czasem nabrała pewności w samodzielnym podejmowaniu decyzji projektowych i technicznych.

Istotnym elementem szkolenia była także edukacja w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Olha poznała podstawowe zagadnienia dotyczące planowania produkcji, współpracy z dostawcami oraz budowania relacji z klientami. W ramach zajęć korzystała również z nowoczesnych narzędzi cyfrowych wspomagających projektowanie i promocję w mediach społecznościowych, co poszerzyło jej kompetencje w zakresie stosowania  nowoczesnych technologii w modzie.
Na zakończenie szkolenia Olha mogła wykazać się zdobytymi umiejętnościami samodzielnie projektując a następnie szyjąc  spodnie i bluzę dresową. Projekt charakteryzował się estetyką, starannością wykonania oraz świadomym doborem materiałów.
Olha w pełni wykorzystała potencjał szkolenia. Wykazała się odpowiedzialnością, kreatywnością i determinacją w dążeniu do celu. Zdobyte doświadczenie praktyczne oraz wiedza teoretyczna stanowią solidną podstawę do dalszego rozwoju zawodowego i stworzenia w przyszłości własnej, zrównoważonej marki modowej.
Serdecznie dziękujemy pani Barbarze Dymarczyk za zaangażowanie, cierpliwość i dzielenie się cennym doświadczeniem z Olhą podczas realizacji szkolenia. Dzięki profesjonalnemu podejściu i inspirującemu wsparciu uczestniczka mogła w pełni rozwinąć swoje umiejętności i rozbudzić pasję do krawiectwa.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Staż w branży stolarskiej – krok ku własnej firmie

Ostatnio zakończył się kolejny 4-tygodniowy staż w ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic” oraz szkolenia „Międzynarodowy Mistrz”. Tym razem było to szkolenie w Zakładzie Stolarskim Tomasz Grajek w Środzie Wielkopolskiej zorganizowane w celu przygotowania Vladyslav Shliakhov do prowadzenia własnego zakładu stolarskiego w Ukrainie. Program szkolenia obejmował wszystkie kluczowe obszary funkcjonowania warsztatu – od organizacji warsztatu i zarządzania zamówieniami, po pracę w środowisku CAD i obsługę nowoczesnych maszyn.

Już na początku stażu Vladyslav  poznał zasady pracy w firmie. Dzięki temu mógł zrozumieć organizację przepływu materiałów i zleceń, a także poznać podstawy systemu, który wspiera utrzymanie porządku i efektywności pracy.
Istotnym etapem szkolenia było wdrożenie w proces obsługi zamówień. Stażysta nauczył się rejestrować i archiwizować zlecenia klientów, przygotowywać niezbędne rysunki robocze i karty materiałowe, a także opracowywać dokumentację techniczną potrzebną do realizacji zamówień. Wykorzystując specjalistyczne oprogramowanie, zdobył praktyczne doświadczenie w zakresie obsługi gospodarki magazynowej– od wprowadzania i modyfikowania zamówień, po kontrolę stanów magazynowych i integrację danych z dokumentacją techniczną.
Dużą część szkolenia poświęcono także pracy w środowisku CAD. Uczestnik miał możliwość poznać podstawy obsługi min. programu  AutoCAD, wykonując serię próbnych rysunków i modeli 3D. Dzięki temu opanował umiejętność tworzenia dokumentacji technicznej, a także dowiedział się, jak wygląda proces kontroli jakości rysunków i modeli wykorzystywanych w produkcji mebli.
Program obejmował również szkolenie BHP oraz podstawy pracy przy maszynach stolarskich. Vladyslav  zdobył pierwsze doświadczenie w obsłudze frezarki, poznając jej konfiguracje i ustawienia, a następnie samodzielnie wykonał proste elementy ze sklejki. Zajmował się także oceną jakości wykonanej obróbki. 
Podczas stażu Vladyslav wykazał się dużą samodzielnością, systematycznością i dociekliwością. Bardzo szybko zaadaptował się do nowego środowiska. Nie miał problemów z aklimatyzacją, a naukę języka polskiego opanował w krótkim czasie, co pozwoliło mu na swobodną komunikację i sprawne wykonywanie powierzonych zadań.

Szkolenie pozwoliło Vladyslavowi nie tylko poznać praktyczne aspekty funkcjonowania warsztatu stolarskiego, lecz także przygotowało do świadomego i samodzielnego prowadzenia własnej firmy. Zdobyte umiejętności stanowią solidny fundament, na którym może budować swoją firmę, a jego determinacja i chęć nauki stanowią najlepszą gwarancję sukcesu. Czego serdecznie życzymy!!!
Dziękujemy panu Tomaszowi Grajkowi za zaangażowanie w organizację i przeprowadzenie szkolenia. Pod Pana opieką Vladyslav rozwinął swoje umiejętności praktyczne, zdobył solidne podstawy do pracy w zawodzie i jest przygotowany do samodzielnego prowadzenia firmy. 

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Miesięczny staż w polskim salonie fryzjerskim – krok milowy w karierze młodej fryzjerki z Ukrainy

W ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic” oraz szkolenia „Międzynarodowy Mistrz” odbył się czterotygodniowy staż zawodowy w Studio Fryzur Cleo u Mistrzyni pani Justyny Opas. Udział w nim wzięła Yelyzaveta Sokolova (Lisa) – młoda, ambitna Ukrainka adeptka sztuki fryzjerskiej. Staż obejmował intensywną naukę w wymiarze ośmiu godzin dziennie. Jego celem było nie tylko zdobycie konkretnej wiedzy przez panią Lizę, lecz przede wszystkim praktyczne kształcenie w realnych warunkach pracy, rozwój samodzielności i pewności siebie w zawodzie fryzjer, a także poznanie nowoczesnych technik stosowanych w salonach.

Program szkolenia łączył część teoretyczną i praktyczną, obejmując szeroki zakres umiejętności. Pani Lisa miała okazję poznać różne techniki warkoczy i upięć – od klasycznych i francuskich po bardziej złożone formy z wykorzystaniem wypełniaczy i ozdób. Duży nacisk położono również na fryzury ślubne i okolicznościowe, w tym eleganckie upięcia, charakterystyczne fale w stylu Hollywood czy metody utrwalania fryzur. Istotną częścią szkolenia były także strzyżenia męskie, w których uczestniczka poznawała techniki fade, cieniowanie oraz pracę nożyczkami, maszynką i brzytwą, uzupełnione o pielęgnację zarostu. Kolejnym obszarem była prawidłowa pielęgnacja włosów – od mycia, przez dobór kosmetyków, aż po masaż relaksacyjny. Pani Lisa ćwiczyła również modelowanie i stylizację z wykorzystaniem profesjonalnych narzędzi i kosmetyków, dzięki temu mogła poznać standardy obowiązujące w branży fryzjerskiej.

Rezultaty pierwszych dni szkolenia były bardzo szybko widoczne. Pani Lisa opanowała różnorodne techniki warkoczy i upięć, samodzielnie wykonywała fryzury ślubne, przeprowadzała strzyżenia męskie pod okiem trenera oraz nauczyła się świadomie dobierać kosmetyki do pielęgnacji włosów. Zyskała również większą pewność siebie w pracy z klientami, co stanowi jeden z kluczowych elementów zawodu fryzjera. Nie obyło się jednak bez trudności – największym wyzwaniem okazały się strzyżenia męskie, zwłaszcza fade i konturowanie, a także praca z bogato zdobionymi fryzurami ślubnymi. Początkową barierą był również język, jednak codzienna praktyka pozwoliła pani Lisie szybko przełamać ograniczenia i swobodniej komunikować się z klientami. W trakcie stażu program został dodatkowo rozszerzony o intensywniejsze ćwiczenia z fryzur ślubnych oraz zwiększoną liczbę godzin praktyki w zakresie strzyżeń męskich, co przełożyło się na znaczący rozwój umiejętności.

Pani Lisa dała się poznać jako osoba wyjątkowo zmotywowana, kreatywna i otwarta na nowe wyzwania. Jej największymi atutami okazały się zaangażowanie, estetyka i precyzja pracy, umiejętność dopasowania fryzury do okazji i kształtu twarzy oraz łatwość w nawiązywaniu relacji z klientami. 
Podsumowując, miesięczne szkolenie było dla pani Lisy istotnym krokiem milowym w drodze do zawodowej kariery. Dzięki intensywnej nauce i codziennej praktyce nie tylko opanowała kluczowe umiejętności fryzjerskie, lecz także rozwinęła cechy, które w tej branży są nieocenione: profesjonalizm, kreatywność i otwartość. 
Serdecznie dziękujemy pani Justynie Opas za przygotowanie i przeprowadzenie szkolenia zawodowego. Dzięki Pani zaangażowaniu i otwartości pani Lisa mogła zdobyć cenne umiejętności praktyczne i lepiej przygotować się do samodzielnej pracy w zawodzie fryzjer. 
Pani Lisie życzymy aby ten staż stał się solidnym fundamentem Pani dalszej kariery – zarówno w kraju, jak i na rynku międzynarodowym.

Opracowała: Bogumiła Frąckowiak

Wiklina, która łączy – rozmowa z Katarzyną Wachowiak-Szweda, Mistrzynią plecionkarstwa, która przeprowadziła szkolenie w Tunezji w ramach projektu „Rzemieślnicy bez Granic”.

Redakcja: Pani Katarzyno, właśnie wróciła Pani ze szkolenia w Tunezji. Co to było za wydarzenie i jakie miało cele?
Katarzyna: Tak, rzeczywiście w czerwcu przez tydzień miałam przyjemność prowadzić intensywne szkolenie z zakresu plecionkarstwa w miejscowości Ain Drahem w Tunezji. Główne cele były trzy: przekazać wiedzę o technikach plecionkarskich stosowanych w Polsce, nauczyć nowych splotów oraz pokazać, że ten zawód może być nowoczesny i opłacalny – nie tylko związany z tradycyją. Chciałam też, by uczestnicy spojrzeli na swoją pracę z innej perspektywy, bardziej artystycznej i kreatywnej.

Red.: Ilu było uczestników i jakie były ich oczekiwania?
KWS: W szkoleniu wzięło udział 17 osób, w tym jedna kobieta. Byli to lokalni rzemieślnicy – niektórzy z dużym doświadczeniem, inni z mniejszym, ale wszyscy bardzo chętni do pracy. Program szkolenia był dość elastyczny, bo przed przyjazdem nie wiedziałam, jakimi materiałami będą dysponować uczestnicy. Dzięki temu mogłam na bieżąco dostosowywać tematykę zajęć.
 

Red.: Jak wyglądał harmonogram szkolenia?
KWS: Codziennie pracowaliśmy od godziny 8:00 do 14:00. Każdy dzień miał swój temat przewodni. Pierwszego dnia zapoznałam się z uczestnikami szkolenia ale też z dostępnymi  materiałami. Pokazałam prezentację o polskim plecionkarstwie i krótkie filmiki z plantacji wikliny oraz festiwali wikliny. Potem przeszłam do praktycznej nauki podstawowych splotów – rozprowadzanie żeber, splot skośny, zakończenia wężykowe. Drugiego dnia uczestnicy doskonalili techniki wyplatania – wykonywanie ścianek boczny i różnego rodzaju zakończeń. Splot kratkowy i osnowowy zrobiły prawdziwą furorę! Uczestnicy szybko je przyswoili i stworzyli kilka pięknych koszy.
 

Red.: Szkolenie było bardzo intensywnie. A czy pojawiły się jakieś trudności?
KWS: Owszem. Największym problemem była jakość wikliny – była źle przetworzona, co utrudniało pracę, szczególnie przy precyzyjnych splotach. Niestety nie mogłam przywieźć wikliny z Polski, co pewnie ułatwiłoby nam zadanie. Ale mimo to uczestnicy byli bardzo zmotywowani – nie narzekali, tylko szukali rozwiązań.

Red.: Czy w programie znal